Novosti

Početkom marta 2026. godine u Bratislavi je održana regionalna radionica posvećena implementaciji izmjena koje se odnose na električni i elektronski otpad (E-otpad/WEEE) u okviru Bazelske konvencije. Radionicu je organizovao Sekretarijat Bazelske, Rotterdamske i Stockholmske konvencije uz podršku Regionalnog centra za Bazelsku konvenciju u Slovačkoj, dok je realizacija događaja omogućena zahvaljujući finansijskoj podršci Švicarske.

Električni i elektronski otpad prema Bazelskoj konvenciji predstavlja otpadnu električnu ili elektronsku opremu, uključujući sve njene komponente, podsklopove i potrošne dijelove koji se nalaze u uređaju u trenutku kada on postane otpad. Ova vrsta otpada danas predstavlja jedan od najbrže rastućih tokova otpada u svijetu, što zahtijeva dodatne napore u oblasti njegovog upravljanja i kontrole prekograničnog kretanja.

U zavisnosti od sastava, e-otpad može biti opasan ili neopasan otpad. Ukoliko sadrži opasne supstance poput žive, olova ili bromiranih usporivača gorenja, klasificira se kao opasan otpad. Istovremeno, e-otpad često sadrži i vrijedne metale poput zlata, bakra i nikla, kao i rijetke materijale od strateškog značaja, kao što su indij i paladij. Ovi materijali mogu se oporaviti i reciklirati te predstavljaju važan izvor sekundarnih sirovina.

Pitanje e-otpada u okviru Bazelske konvencije intenzivnije se razmatra još od 2002. godine, kada je pokrenuta inicijativa za partnerstvo u oblasti mobilnih telefona. Dalji koraci napravljeni su 2006. godine usvajanjem Nairobi deklaracije o okolišno prihvatljivom upravljanju e-otpadom, kojom su se države obavezale na razvoj politika i strategija za pravilno sakupljanje, odvajanje od komunalnog otpada, popravku, recikliranje i konačno zbrinjavanje e-otpada, kao i na sprječavanje ilegalnog prometa.

Na 15. sastanku Konferencije strana Bazelske konvencije (COP15) 2022. godine usvojene su izmjene aneksa Konvencije kojima su jasno definisane kategorije opasnog i neopasnog e-otpada. Ove izmjene stupile su na snagu 1. januara 2025. godine, čime su prekogranična kretanja i opasnog i neopasnog e-otpada stavljena pod proceduru prethodnog informisanog pristanka (PIC) u skladu sa Bazelskom konvencijom.

Cilj radionice bio je jačanje znanja i kapaciteta nadležnih institucija i carinskih organa za primjenu novih pravila koja se odnose na klasifikaciju e-otpada, kontrolu prekograničnog prometa, prepoznavanje sumnjivih pošiljki i postupanje u slučajevima ilegalnog prometa otpada, kao i razmjenu iskustava između država učesnica.

Na radionici su učestvovali predstavnici nadležnih institucija iz više država regiona, uključujući Srbiju, Albaniju, Crnu Goru, Moldaviju, Gruziju, Armeniju i Ukrajinu, kao i međunarodni eksperti i konsultanti te predstavnici Ujedinjenih nacija, UNEP-a i Sekretarijata Bazelske konvencije.

U ime Bosne i Hercegovine na radionici su učestvovali predstavnici nadležnih institucija za prekogranični promet otpada i implementaciju Bazelske konvencije u BiH: Admir Karović, predstavnik Federalnog ministarstva okoliša i turizma i Marko Galić, predstavnik Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske.

Učešće predstavnika Bosne i Hercegovine doprinijelo je razmjeni iskustava sa drugim državama i jačanju institucionalnih kapaciteta za efikasnu primjenu međunarodnih propisa, kontrolu prekograničnog prometa e-otpada te sprječavanje ilegalnog prometa otpada.