Novosti

Dvanaesta plenarna sjednica Međuvladine platforme za biodiverzitet i ekosistemske usluge (IPBES-12) održana je u periodu od 3. do 8. februara 2026. godine u Manchesteru, Ujedinjeno Kraljevstvo, uz prethodno održan Dan interesnih strana (Stakeholder Day). Plenarna sjednica okupila je predstavnike gotovo 150 država članica IPBES-a, kao i posmatrače i relevantne zainteresovane strane iz oblasti nauke, civilnog društva, privrede i međunarodnih organizacija.

IPBES je nezavisno međuvladino tijelo osnovano 2012. godine, koje pruža naučno utemeljene i za politike relevantne informacije o biodiverzitetu i ekosistemskim uslugama, s ciljem unapređenja očuvanja i održivog korištenja biodiverziteta, dugoročnih društvenih dobrobiti i održivog razvoja. Plenarna sjednica IPBES-a predstavlja najviše upravljačko tijelo Platforme i sastaje se jednom godišnje.

Bosna i Hercegovina je učestvovala u radu IPBES-12 kroz svoju delegaciju, čime je potvrđena posvećenost zemlje međunarodnim procesima u oblasti očuvanja biodiverziteta i jačanju veze između nauke i donošenja politika. Delegaciju Bosne i Hercegovine činili su Adla Kahrić, stručni saradnik za međunarodne obaveze u oblasti okoliša pri Federalnom ministarstvu okoliša i turizma i nacionalna fokalna tačka za IPBES u Bosni i Hercegovini, prof. dr. Milan Mataruga, član Multidisciplinarnog ekspertskog panela (MEP) IPBES-a, te profesor emeritus dr. Hamid Čustović, član Biroa IPBES-a.

Bosna i Hercegovina je u prethodnom periodu uspješno završila Nacionalnu procjenu ekosistema (National Ecosystem Assessment – NEA), čime je osigurana sveobuhvatna naučna osnova o stanju i trendovima ekosistema i ekosistemskih usluga na nacionalnom nivou. Rezultati ove procjene predstavljaju važan doprinos jačanju kapaciteta za donošenje odluka zasnovanih na naučnim dokazima, u skladu s IPBES pristupom.

Istovremeno, Bosna i Hercegovina trenutno implementira projekte i aktivnosti usmjerene na jačanje Platforme za biodiverzitet, uz podršku mreže BES-Net (Biodiversity and Ecosystem Services Network). Ove aktivnosti imaju za cilj unapređenje saradnje između nauke, institucija i donosilaca odluka, kao i bolju integraciju znanja o biodiverzitetu i ekosistemskim uslugama u procese planiranja i upravljanja.

Tokom IPBES-12 posebna pažnja posvećena je novoj metodološkoj procjeni koja se odnosi na međusobne uticaje i zavisnosti poslovnog sektora i biodiverziteta. Procjena je rezultat trogodišnjeg rada međunarodnih naučnika i stručnjaka, a ima za cilj unapređenje razumijevanja veza između poslovnih aktivnosti i biodiverziteta, metodologija za njihovu procjenu, kao i potencijalnog doprinosa poslovnog sektora ostvarenju Vizije biodiverziteta do 2050. godine u okviru Globalnog okvira za biodiverzitet Kunming-Montreal. Plenarna sjednica je razmatrala i prihvatila sažetak za donosioce odluka ove metodološke procjene, čime se dodatno jača osnova za primjenu tzv. nature-positive pristupa u poslovnom sektoru.

Pored navedenog, na IPBES-12 razmatran je i napredak u izradi metodološke procjene integrisanog prostornog planiranja koje uključuje biodiverzitet i ekološku povezanost, kao i napredak u pripremi Druge globalne procjene biodiverziteta i ekosistemskih usluga. Delegati su također razmatrali prijedloge za izradu dodatnih izvještaja do 2030. godine, s mogućim fokusom na međusobne veze biodiverziteta sa zagađenjem, siromaštvom, urbanim područjima i klimatskim promjenama.

Na dnevnom redu sjednice našla su se i pitanja vezana za rezultate eksterne evaluacije IPBES-a, uključujući preporuke za unapređenje implementacije radnog programa do 2030. godine, izbor novih članova Multidisciplinarnog ekspertskog panela (MEP), kao i razmatranje nacrta politika i procedura za prijem posmatrača u rad Platforme. U okviru izbora novih članova MEP-a, za članicu ovog najvišeg naučno-ekspertnog tijela IPBES-a odabrana je prof. dr. Senka Barudanović, što predstavlja značajan doprinos vidljivosti i ulozi stručnjaka iz Bosne i Hercegovine u međunarodnim procesima u oblasti biodiverziteta.